Bessel van der Kolk, kırk yılı aşkın süredir travma üzerine çalışan bir psikiyatrist. Beden Kayıt Tutar, son on yılın en çok okunan psikoloji kitaplarından biri ve New York Times’ın çok satanlar listesinde yıllarca kaldı. Kitabın ana fikri, travmanın geçmişte kalmış bir olay değil, bedende ve beyinde süren bir iz olduğu. Van der Kolk’a göre travma yaşayan kişinin alarm sistemi tehlike geçtikten sonra da kapanmıyor. Travmatik anılar da bir hikâye olarak değil; görüntü, ses ve beden duyumları gibi parçalar halinde saklanıyor. Bu yüzden yalnızca konuşmaya dayanan terapilerin yetmediğini savunuyor, yoga ve EMDR gibi bedenden başlayan yöntemleri öne çıkarıyor. Kitabın en güçlü yanı travmayı görünür kılması. Çocuklukta yaşanan istismar ve ihmalin yetişkinlikteki sağlığı nasıl etkilediğini gösteren Olumsuz Çocukluk Yaşantıları (ACE) çalışması gibi sağlam araştırmalara dayanıyor. Belirtileri “sende bir sorun var” diye değil, “bedenin hâlâ hayatta kalmaya çalışıyor” diye anlatan dili de pek çok okurun kendini ilk kez anlaşılmış hissetmesini sağlıyor. İki yıldızı kıran şey, bilimsel temelin kitabın kendinden emin dilini taşıyamaması. Bellek araştırmacısı Richard McNally’ye göre travmatik anılar çoğunlukla unutulmuyor, tersine fazlasıyla canlı hatırlanıyor. Kitabın dayandığı polivagal kuramın temel varsayımları da ciddi eleştiriler aldı. Daha önemlisi, kitap kanıtı en güçlü tedavi olan travma odaklı bilişsel davranışçı terapiyi küçümsüyor; önerdiği yoga gibi yöntemlerin ise bu tedavilerden daha etkili olduğu henüz gösterilmedi. Travmanın bir insanın hayatında ne kadar yer kaplayabildiğini anlamak için hâlâ etkili bir kitap. Tek şartı var: Onu bir bilim özeti olarak değil, deneyimli bir klinisyenin güçlü ama tartışmalı bir tezi olarak okumak.

Beden Kayıt Tutar

Bessel A. Van Der Kolk