Daniel Kahneman psikologdu ama 2002'de Nobel Ekonomi Ödülü’nü aldı, çünkü Amos Tversky ile birlikte insanların belirsizlik altında nasıl karar verdiğini inceledi. Hızlı ve Yavaş Düşünme, bu çalışmaların geniş okur kitlesi için yazılmış özeti. Kitap zihni iki karakter üzerinden anlatıyor. Sistem 1 hızlı ve otomatik çalışıyor, Sistem 2 ise yavaş ve çaba isteyen taraf. Kahneman’a göre kendimizi düşünen ve tartan tarafımızla özdeşleştiriyoruz, ama kararlarımızın çoğunu aslında Sistem 1 veriyor. Kahneman bu iki sistemin beyinde ayrı bölgeler olmadığını, anlatımı kolaylaştıran “yararlı kurgular” olduğunu da açıkça belirtiyor. Kitabın en güçlü yanı, karar hatalarını okura yaşatarak anlatması. Çapalama, kullanılabilirlik sezgisi ve kayıptan kaçınma gibi kavramları okumuyorsunuz, kendiniz o hataya düşüp sonra nedenini öğreniyorsunuz. “Deneyimleyen benlik” ile “hatırlayan benlik” ayrımını anlattığı son bölüm de kitabın en düşündürücü kısmı. Bir yıldızı kıran şey zamanın kitaba yaptıkları. Kitap 2011'de çıktı ve hemen ardından psikolojide tekrarlanabilirlik krizi başladı. Kitapta güvenle anlatılan sosyal hazırlama (priming) ve ego tükenmesi bulguları sonraki büyük çalışmalarda tekrarlanamadı. Kahneman da daha sonra küçük örneklemli çalışmalara fazla güvendiğini kabul etti. Bu dürüstlüğü takdir etmemek elde değil. Yine de kitabın temel bulguları, yani çapalama, kayıptan kaçınma ve çerçeveleme, sağlam duruyor. Karar verme psikolojisine hâlâ en iyi girişlerden biri. Tek şartı var: Her deneyi aynı güvenle okumamak.

Hızlı ve Yavaş Düşünme

Daniel Kahneman